یکصد و بیست و ششمین جلسه کمیسیون علوم پایه و فناوریهای همگرا شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری با هدف تبیین وضعیت فعلی پژوهش در ایران ، تحلیل جایگاه بینالمللی کشور در پایگاههای استنادی و آسیبشناسی موانع رشد علمی در حوزههای بنیادین برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دبیرخانه شورای عالی عتف، در این جلسه دکتر نژادابراهیمی
با ارائه گزارشی مبتنی بر دادههای اسکوپوس و سایمگو، از عبور مجموع مستندات علمی
کشور از مرز یک میلیون مقاله خبر داده و به تحلیل روند انتشار مستندات علمی ایران
پرداختند. ایشان در این گزارش با اشاره به انتشار سالانه حدود ۵ میلیون سند علمی
در جهان، جایگاه حوزههای فیزیک و نجوم را با رتبه چهارم جهانی از نظر تعداد اسناد
تولید شده، در کنار حوزههای پزشکی و مهندسی به عنوان پیشرانهای اصلی تولید علم
معرفی کردند.
ایشان در تحلیل سهم دستگاهها، سهم وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را حدود ۶۹۵
هزار مقاله عنوان کرده و خاطرنشان کردند که بر اساس آمارها، ۸۰ درصد تولیدات علمی
ایران در چارکهای کیفی Q1 و Q2 قرار دارند. با این حال، دبیر کمیسیون
نسبت به «درجا زدن» شتاب رشد علمی ایران در سالهای اخیر و سبقت رقبای منطقهای
همچون ترکیه و عربستان که رشدهای انفجاری را تجربه میکنند، هشدار دادند و تأکید
کردند که دستیابی به رتبه ۱۴ جهانی در برنامه هفتم توسعه، نیازمند رشد ۲۹ درصدی و
تولید بیش از ۲۲ هزار مقاله جدید است.
در خصوص آسیبشناسی چالشهای موجود، دبیر کمیسیون سهم ناچیز بودجه پژوهشی از
تولید ناخالص داخلی (حدود ۰.۸ درصد) و فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی را از موانع اصلی
رشد کیفی برشمردند. اعضای کمیسیون وضعیت فعلی تولید علم را حاصل بهرهوری بالای نیروی
انسانی و ایثار محققانی دانستند که با کمترین حمایتهای مالی مستقیم، جایگاه علمی
کشور را حفظ کردهاند. همچنین بر ضرورت پیوند میان پژوهش و صنعت (که در حال حاضر
با سهم ۰.۷ درصدی در وضعیت ضعیفی قرار دارد) تأکید شد. در پایان مقرر گردید با هدف
تغییر ریل سیاستگذاری، نتایج این آسیبشناسی در قالب یک سند سیاستی منسجم شامل
راهکارهای عملیاتی برای ارتقای بودجه پژوهشی و نوسازی زیرساختها تدوین شده و جهت
اتخاذ تصمیمات کلان به شورای عالی عتف ارائه گردد.